Szlaki turystyczne na Wezuwiuszu: 11 ścieżek parku poza kraterem
Większość odwiedzających przechodzi na Wezuwiuszu tylko jedną ścieżkę: ścieżkę na krater, szlak nr 5, z placu na wysokości 1000 m nad Ercolano. Park narodowy ma jednak 11 szlaków o łącznej długości 54 km, a najlepsze z nich to prawdziwe górskie wędrówki: w dół do Valle dell’Inferno między stożkiem a starą Monte Somma, wzdłuż poszarpanych grzbietów Cognoli, na Punta Nasone (1132 m), przez lasy sosnowe rezerwatu Tirone albo pieszo aż na krater starą Strada Matrone z Trecase. Ten poradnik opisuje każdy szlak według danych samego parku — długość, wysokość, czas i trudność — mówi, które są otwarte, i podpowiada, jak wybrać.
W skrócie
- Na sam krater idziesz szlakiem nr 5, Gran Cono, z biletem online na określoną godzinę. Zob. poradnik o biletach na krater.
- Żeby wejść na krater pieszo, zamiast podjeżdżać, wybierz szlak nr 6, Strada Matrone, który wspina się z Trecase i jest bezpłatny; na krawędź krateru nadal potrzebujesz biletu.
- Na cały dzień wędrówki wybierz szlak nr 1 (Valle dell’Inferno) albo szlak nr 2 (Lungo i Cognoli) z Ottaviano: od 7 do 8 godzin, trudność wysoka.
- Na coś krótkiego i łatwego wybierz szlak nr 9 (potok lawy z 1944 roku, około 1 godziny) albo szlak nr 11 (płaska drewniana kładka w lesie sosnowym, 30 minut).
- Tylko w weekendy otwarty jest szlak nr 4 przez rezerwat Tirone, z przewodnikami parku na trasie.
Jak działa sieć szlaków
Park wytyczył sieć szlaków w latach 2001-2003: 11 oznakowanych tras z tablicami informacyjnymi o roślinach, skałach i historii mijanych miejsc. Nie są to jednak wędrówki jednego rodzaju. Park wymienia sześć okrężnych ścieżek przyrodniczych (nr 1, 2, 3, 4, 5 i 8), ścieżkę edukacyjną (nr 9), ścieżkę widokową (nr 6) i ścieżkę rolniczą (nr 7), a do tego płaski spacer w lesie sosnowym w Terzigno (nr 11) i polną drogę L’Olivella (nr 10).
Przed wyjściem warto wiedzieć trzy rzeczy:
- Sieć szlaków jest przebudowywana. Park uprzedza, że na niektórych szlakach może brakować tablic i znaków, i prosi turystów o kontakt w sprawie aktualnych informacji. Nie licz na drogowskaz na każdym rozwidleniu.
- Niektóre szlaki lub odcinki są zamknięte. W chwili pisania park podaje, że szlak nr 2 jest nieprzejezdny na odcinku w stronę Somma Vesuviana, szlak nr 3 na odcinku od Somma Vesuviana, a szlaki nr 8 i 10 są nieczynne do czasu zaplanowanych prac. Zamknięte z powodu robót jest też połączenie szlaku nr 1 ze szlakiem nr 6.
- Odpowiadasz sam za siebie. Zarząd parku zaznacza, że nie odpowiada za bezpieczeństwo ani za szkody na osobach czy mieniu, i prosi o dużą ostrożność, sprawdzanie pogody i odpowiednie obuwie.
Mapa turystyczna parku z 2023 roku podaje nieco inne zbiorcze liczby (11 ścieżek i 70 km tras, z najwyższym punktem 1281 m), więc traktuj sumy jako przybliżone; dane poniżej pochodzą ze stron poszczególnych szlaków.
Szlaki w pigułce
| Szlak | Start | Długość (tam i z powrotem) | Najwyższy punkt | Czas (tam i z powrotem) | Trudność |
|---|---|---|---|---|---|
| 1 Valle dell’Inferno | Ottaviano | 12 390 m | 1000 m | 7 godzin | Wysoka (długi) |
| 2 Lungo i Cognoli | Ottaviano | 8134 m | 1112 m | 8 godzin | Wysoka |
| 3 Il Monte Somma | Somma Vesuviana | 7650 m | 1132 m | 5 godzin | Wysoka |
| 4 Riserva Tirone | droga Ercolano-Vesuvio | 11 260 m | 625 m | 6 godzin | Średnia |
| 5 Il Gran Cono | Quota 1000, Ercolano | 3807 m | 1170 m | około 3 godzin | Średnia |
| 6 Strada Matrone | Via Cifelli, Trecase | 14 175 m | 1060 m | 7 godzin | Średnia |
| 7 Vallone della Profica | San Giuseppe Vesuviano | 4382 m | 730 m | 3 godziny | Średnia |
| 8 Trenino a Cremagliera | San Sebastiano al Vesuvio | 2906 m | 538 m | 2 godziny | Średnia |
| 9 Il Fiume di Lava | Osservatorio, Ercolano | 1039 m | 568 m | 1 godzina | Niska |
| 11 Pineta di Terzigno | Via Vecchia Campitelli | 1500 m | 211 m | 30 minut | Niska |
Szlak nr 10, L’Olivella, biegnie wiejską drogą przez pola uprawne Sant’Anastasia, ale jest oznaczony jako nieczynny i park nie udostępnia obecnie jego karty.
Szlak nr 5: Gran Cono
To ścieżka na krater i jedyny szlak z biletami. Zaczyna się na placu na wysokości 1000 m w Ercolano, na końcu drogi prowincjonalnej Ercolano-Vesuvio, ma około 3807 m długości łącznie i sięga 1170 m, z mniej więcej 140 m podejścia przy średnim nachyleniu 14%. Wejście odbywa się w grupach po 60 osób co 10 minut, a bilety są sprzedawane wyłącznie online, do 30 dni wcześniej.
Kilka praktycznych uwag ważnych zwłaszcza dla piechurów:
- Na placu nie ma parkingu i tymczasowo nie ma tam publicznych toalet. Kierowcy parkują niżej, na parkingach gminy Ercolano.
- Wizyta musi się zakończyć w ciągu godziny od ostatniego dozwolonego wejścia. Zimą ostatnie wejście jest o 15:00, w lipcu i sierpniu o 18:00.
- Wiatr, deszcz lub śnieg mogą zamknąć ścieżkę. Zwroty przysługują tylko wtedy, gdy ścieżkę zamknięto z powodu złej pogody lub siły wyższej.
Wszystko o rezerwacji znajdziesz w poradniku o biletach na krater, a sposoby dotarcia na plac w poradniku dojazd na Wezuwiusz.
Szlak nr 6: Strada Matrone, czyli pieszo na krater
Jeśli wolisz zapracować na widok, to szlak dla ciebie. Biegnie starą drogą zbudowaną przez braci Matrone po stronie Trecase; otwarto ją dla powozów 4 stycznia 1927 roku, po prawie trzydziestu latach pracy, wielokrotnych zniszczeniach przez lawę i odbudowach.
- Długość: 14 175 m tam i z powrotem; park podaje też, że w jedną stronę ma około 8 km.
- Najwyższy punkt: 1060 m, na placu Quota 1050, skąd idzie się dalej na Gran Cono.
- Czas: około 7 godzin tam i z powrotem.
- Trudność: średnia, długie podejście, częściowo asfaltem.
- Start: Via Cifelli w Trecase.
Szlak został poważnie zniszczony przez pożar w 2017 roku i park go odnowił. Jest znów otwarty jako trasa piesza i rowerowa, ma te same godziny otwarcia co Gran Cono, a wstęp na szlak jest bezpłatny. Na samą krawędź krateru nadal wchodzi się z biletem na określoną godzinę, więc zarezerwuj wejście na porę, o której spodziewasz się dotrzeć na górę, i wykorzystaj okno 120 minut w obie strony.
Ponieważ szlak ma godziny krateru, wyrusz wcześnie: od listopada do lutego ostatnie wejście na krater jest o 15:00, co przy długim podejściu daje niewielki zapas.
Szlak nr 1: Valle dell’Inferno
Park nazywa go jedną z najpiękniejszych i najbardziej reprezentatywnych tras obszaru chronionego — to klasyczna wędrówka na Wezuwiuszu. Szlaban wejściowy stoi 4 km od centrum Ottaviano, przy drodze wspinającej się w stronę Monte Somma, za Palazzo Mediceo, który od 1567 roku należał do Medyceuszy, a dziś mieści siedzibę zarządu parku.
- Długość: 12 390 m tam i z powrotem.
- Najwyższy punkt: 1000 m.
- Czas: 7 godzin tam i z powrotem.
- Trudność: wysoka, bo trasa jest długa.
Trasa zaczyna się asfaltowymi serpentynami, a potem przechodzi w ścieżkę gruntową przez pinie, a dalej las mieszany z kasztanowcem, olszą neapolitańską i klonem, dębem ostrolistnym i robinią, pełen dzięciołów. Przy Largo Angelo Prisco, nazwanym na cześć funkcjonariusza straży finansowej zabitego przez kłusowników w 1995 roku, szlaki nr 1 i 2 się rozdzielają.
Za porośniętą żarnowcem polaną z nagłym widokiem na wulkan, gdzie widać kopułę lawową z 1937 roku i otwory powstałe na przełomie XIX i XX wieku, ścieżka schodzi do samej Valle dell’Inferno: zarośla pod ścianami i iglicami lawy, siedlisko kruków, sokołów wędrownych i nagórników. W drodze powrotnej wzdłuż Cognoli di Levante możesz zobaczyć tunele uformowane przez młodą lawę „sznurową”, a nawet do nich wejść.
Valle dell’Inferno to wschodnia połowa Valle del Gigante, doliny między stożkiem a Monte Somma; zachodnia połowa to Atrio del Cavallo. Miejscami żarnowiec etneński, wprowadzony po erupcji z 1906 roku, tworzy tu nieprzebyte gąszcze, więc trzymaj się ścieżki.
Szlak nr 2: Lungo i Cognoli
Park opisuje go jako trasę z „najbardziej uderzającymi i najdzikszymi krajobrazami Somma-Vesuvio”; to trudniejsza z dwóch tras z Ottaviano.
- Długość: 8134 m tam i z powrotem.
- Najwyższy punkt: 1112 m, Cognoli di Ottaviano.
- Czas: 8 godzin tam i z powrotem.
- Trudność: wysoka.
Pierwszy odcinek dzieli ze szlakiem nr 1, wspinając się stromo przez ponad 1 km do Largo Angelo Prisco, a potem prowadzi przez kasztanowce i sosny do otwartych zarośli żarnowca z murkami z suchego kamienia z czasów Burbonów. Z placyku widokowego patrzysz na Punta Nasone, Gran Cono, Atrio del Cavallo wypełnione lawą z 1944 roku i Valle dell’Inferno.
Potem zaczyna się prawdziwa wędrówka grzbietem: strome podejście na Cognoli di Ottaviano (1112 m), seria podejść i zejść po wulkanicznym piasku do przełęczy na wysokości 1001 m i bardzo strome zejście do Valle dell’Inferno. Na Cognoli di Levante mijasz, jak to ujmuje park, najpiękniejszą formację lawy sznurowej na Wezuwiuszu, przeciętą głęboką szczeliną pełną paproci, aż dochodzisz do polany na wysokości 780 m i wracasz drogą gruntową. Pamiętaj, że odcinek w stronę Somma Vesuviana jest obecnie nieprzejezdny.
Szlak nr 3: Monte Somma i Punta Nasone
Ta pętla wspina się na Punta Nasone, najwyższy szczyt Monte Somma (1132 m) — starszego wulkanu, którego łuk otacza stożek od północy.
- Długość: 7650 m tam i z powrotem.
- Najwyższy punkt: 1132 m.
- Czas: 5 godzin tam i z powrotem.
- Trudność: wysoka.
- Start: kościół Santa Maria delle Grazie a Castello, Somma Vesuviana.
Pierwsze mniej więcej 800 m, starą Via Traversa, przystosowano dla osób niewidomych i osób o ograniczonej sprawności ruchowej: jest poręcz z liny i wypukłe znaczniki co 100 metrów. Dalej ścieżka robi się stroma, prowadzi przez Cognoli di Trocchia (961 m) i di Sant’Anastasia (1086 m), z Zatoką Neapolitańską i równiną Kampanii po jednej stronie, a rezerwatem Tirone i stożkiem po drugiej. Wiosną kwitnie tu lilia bulwkowata o pomarańczowych kwiatach.
Szczyt wisi nad Valle del Gigante; są tam małe budki z napojami, kapliczka Matki Bożej i duży krzyż. Droga powrotna prowadzi przez Cognoli di Giacca (703 m). Ponieważ park podaje obecnie odcinek od Somma Vesuviana jako nieprzejezdny, przed zaplanowaniem tej trasy skontaktuj się z parkiem.
Szlak nr 4: przez rezerwat Tirone
Najłatwiejsza długa wędrówka na górze: szeroka, w większości płaska, w obrębie rezerwatu leśnego Tirone-Alto Vesuvio o powierzchni około 1000 hektarów.
- Długość: 11 260 m tam i z powrotem.
- Najwyższy punkt: 625 m.
- Czas: 6 godzin tam i z powrotem.
- Trudność: średnia (długi i nachylony).
- Start: droga prowincjonalna Ercolano-Vesuvio.
Szlak jest otwarty dwa dni w tygodniu, w sobotę i niedzielę, od 9:00 do 16:00 (ostatnie wejście 15:00), z przewodnikami parku na trasie. Wejście od bramy przy Via Vesuvio jest bezpłatne i obecnie nie wymaga rezerwacji.
Spodziewaj się pinii posadzonych dla umocnienia niestabilnych zboczy, dzikich storczyków wiosną i długiego odcinka, na którym cień przeplata się z otwartymi widokami na Zatokę Neapolitańską i Gran Cono, z punktem widokowym nad odnogą potoku lawy z 1944 roku. Wśród gadów rezerwatu jest rzadki, ale nieszkodliwy wąż Eskulapa.
Krótkie i łatwe spacery: szlaki nr 9 i 11
Nie każdy spacer musi tu zajmować cały dzień.
Szlak nr 9, Il Fiume di Lava, to ścieżka edukacyjna parku i najlepszy krótki spacer na Wezuwiuszu: 1039 m tam i z powrotem, 1 godzina, trudność niska, start z Via Contrada Osservatorio w Ercolano. Prowadzi wąskim wykopem, w którego ścianach widać pumeks z erupcji z 79 roku n.e., potem przez makię śródziemnomorską, i kończy się na samej „rzece lawy”: potoku z erupcji w 1944 roku, która wyrzuciła 21 milionów metrów sześciennych lawy, dziś srebrzystoszarym od pionierskiego porostu Stereocaulon vesuvianum. Zaczyna się w pobliżu Osservatorio Vesuviano, więc możesz go połączyć z muzeum obserwatorium (zob. poradnik o parku narodowym).
Szlak nr 11, La Pineta di Terzigno, to płaska pętla o długości 1500 m w lesie sosnowym, 30 minut, trudność niska, zbudowana przez park w latach 2004-2005 z myślą o łatwych spacerach i osobach o ograniczonej sprawności ruchowej. To szeroka drewniana kładka z poręczą z liny, tablicami z tekstami w alfabecie Braille’a i „ogrodem zapachów” z roślinami makii śródziemnomorskiej.
Szlak nr 8, Il Trenino a Cremagliera, biegnie częścią dawnej kolei zębatej z San Sebastiano (2906 m tam i z powrotem, 2 godziny), obok fumaroli, przy której już na wysokości zaledwie 450 m czuć ciepło wulkanu, ale obecnie jest oznaczony jako nieczynny.
Szlak nr 7: Vallone della Profica
Ścieżka rolnicza parku wspina się mało znanymi wschodnimi zboczami Monte Somma od Santa Maria alla Scala w San Giuseppe Vesuviano (175 m) do 730 m: 4382 m tam i z powrotem, 3 godziny, trudność średnia, bezpłatne wejście pieszo. Zaczyna się wśród drzew figowych, morel, czereśni i śliw, winnic i leszczyn, a potem wspina przez dęby, sosny i kasztanowce na grzbiety Sommy, gdzie łączy się ze szlakami nr 1 i 2.
Który szlak dla kogo
- Pierwsza wizyta, mało czasu: tylko szlak nr 5. To widok, po który przyjeżdżają wszyscy.
- Sprawni piechurzy, którzy chcą wejść na krater pieszo: szlak nr 6 z Trecase, z biletem na krater na godzinę twojego dotarcia.
- Doświadczeni turyści z całym dniem do dyspozycji: szlak nr 1 albo szlak nr 2, jeśli wolisz bardziej strome i dziksze tereny.
- Kolekcjonerzy szczytów: szlak nr 3 na Punta Nasone, gdy park potwierdzi, że jest otwarty.
- Spokojny weekendowy spacer z przewodnikami w pobliżu: szlak nr 4.
- Dzieci, starsi piechurzy lub ograniczona sprawność ruchowa: szlaki nr 9 i 11. Zob. Wezuwiusz z dziećmi.
Bezpieczeństwo, zasady i co zabrać
Zasady parku, wydrukowane na jego mapie, są krótkie: zakaz rozpalania ognia, śmiecenia, płoszenia zwierząt, zbierania minerałów i roślin, schodzenia z oznakowanych ścieżek, biwakowania z namiotem i wjazdu pojazdami silnikowymi. Zakazane jest też nocowanie pod gołym niebem.
Na długie szlaki zabierz:
- Porządne buty turystyczne. Wulkaniczny piasek i sypkie lapille męczą, a na zejściach są śliskie.
- Dużo wody i jedzenia. Infrastruktury jest mało; nawet na placu przy Gran Cono nie ma obecnie publicznych toalet.
- Warstwy ubrań i kurtkę wiatroszczelną. Powyżej lasu brakuje osłony, a wiatr to najczęstszy powód zamknięcia krateru.
- Pobraną mapę. Może brakować znaków, a strony parku pozwalają pobrać każdą trasę.
Dzień wcześniej sprawdź stronę z pogodą na Wezuwiuszu i pamiętaj, że park prosi, by zawsze sprawdzać warunki przed wyjściem.
Dojazd do początków szlaków
Początki szlaków są rozrzucone wokół góry, w różnych miejscowościach:
- Ottaviano: szlaki nr 1 i 2, przy drodze w górę od Palazzo Mediceo.
- Somma Vesuviana: szlak nr 3.
- Ercolano: szlaki nr 4 i 5 przy drodze prowincjonalnej oraz szlak nr 9 przy Osservatorio.
- Trecase: szlak nr 6.
- San Giuseppe Vesuviano, San Sebastiano i Terzigno: szlaki nr 7, 8 i 11.
Tylko ścieżkę na krater obsługują autobusy i busy dla odwiedzających opisane w poradniku dojazd na Wezuwiusz. Do pozostałych zwykle najpraktyczniej dojechać samochodem albo taksówką z najbliższej stacji Circumvesuviana.
Szlak i krater w jeden dzień
Najzgrabniejsze połączenia są po stronie Ercolano. Szlak nr 9 zaczyna się w pobliżu Osservatorio, przy drodze na Quota 1000, więc poranek na potoku lawy możesz połączyć z popołudniowym wejściem na krater. Szlak nr 4, w weekendy, też zaczyna się przy drodze Ercolano-Vesuvio. Jeśli chcesz zobaczyć tylko krater i widoki na zatokę bez organizowania transportu, bilet na krater albo transfer z Pompejów lub Neapolu załatwia logistykę.
Najczęściej zadawane pytania
Czy na Wezuwiusz można wejść pieszo?
Tak. Szlak nr 6, Strada Matrone, wspina się z Trecase na plac Quota 1050, skąd idzie się dalej na Gran Cono. Szlak jest bezpłatny; na krawędź krateru potrzebny jest bilet na określoną godzinę.
Ile trwa wędrówka na krater Wezuwiusza?
Z placu Quota 1000 ścieżka na krater ma łącznie około 3807 m i zajmuje około 3 godzin tam i z powrotem. Pieszo z Trecase szlak nr 6 ma 14 175 m tam i z powrotem i zajmuje około 7 godzin.
Jaki jest najlepszy szlak na Wezuwiuszu?
Dla większości turystów szlak nr 1, Valle dell’Inferno z Ottaviano: 12 390 m tam i z powrotem, około 7 godzin, przez lasy i lawę między stożkiem a Monte Somma.
Czy szlaki na Wezuwiuszu są otwarte przez cały rok?
Ścieżka na krater ma godziny zależne od pory roku i może być zamknięta przy złej pogodzie. Szlak nr 4 jest otwarty tylko w weekendy. Kilka szlaków lub odcinków jest obecnie zamkniętych z powodu prac, więc przed wyjazdem sprawdź informacje w parku.
Czy na Wezuwiuszu jest łatwy spacer?
Tak: szlak nr 9 do potoku lawy z 1944 roku (około 1 godziny) i szlak nr 11 w lesie sosnowym w Terzigno (30 minut, płaski).